Αργιλές (Ναργιλές): είναι όσο αθώος νομίζουμε;

Ένα πολύ διαδεδομένο προϊόν καπνίσματος ειδικά στους νέους είναι ο ναργιλές. Στην επικράτησή του αυτή έχει συμβάλλει τόσο η εντυπωσιακή για πολλούς κατασκευή του αλλά κυρίως η αστήρικτη άποψη ότι είναι ένα ακόμα «ασφαλές κάπνισμα»! Ας δούμε τι ισχύει όμως στην πραγματικότητα.

Ο ναργιλές ή αργιλές είναι συσκευή καπνίσματος ασιατικής προέλευσης στην οποία ο εισπνεόμενος καπνός ψύχεται προηγουμένως σε νερό.

Τα βασικά μέρη του ναργιλέ είναι τα εξής:

  1. Η γυάλινη σφαίρα (φιάλη)
  2. Το μεταλλικό στέλεχος - σωλήνας
  3. Η εστία -συνήθως πήλινη (λουλάς)
  4. Ο εύκαμπτος σωλήνας (μαρκούτσι)

Στον ναργιλέ στην γυάλινη φιάλη που έχει καθαρό νερό καταλήγει το μεταλλικό στέλεχος από την εστία. Στην εστία τοποθετείται ο καπνός μαζί με τεμάχια αναμμένου κάρβουνου. Ο καπνιστής εισπνέοντας από το μαρκούτσι (που και αυτό συνδέεται με τη φιάλη) δημιουργεί υποπίεση μέσα στη φιάλη η οποία μέσω του στελέχους μεταφέρεται στην εστία. Με τον τρόπο αυτό ο καπνός από την καύση μεταφέρεται μέσα από το στέλεχος στο νερό και στη συνέχεια από το μαρκούτσι στον καπνιστή.

Οι ναργιλέδες χρησιμοποιήθηκαν για να καπνίζουν καπνό και άλλα συστατικά από τους ιθαγενείς της Αφρικής και της Ασίας για τουλάχιστον τέσσερις αιώνες. Σύμφωνα με μία ιστορική πηγή ο ναργιλές εφευρέθηκε από τον «θεραπευτή» Hakim Abul Fath στα χρόνια της βασιλείας του αυτοκράτορα Akbar (1556-1605) ως μία μέθοδο καπνίσματος λιγότερο βλαβερή. Ο «θεραπευτής» αυτός θεωρούσε ότι ο καπνός περνώντας μέσα από το νερό γίνεται λιγότερο βλαβερός . Επομένως η ευρέως διαδεδομένη αλλά αστήρικτη άποψη, ότι o ναργιλές είναι λιγότερο βλαβερός από το κάπνισμα τσιγάρου, είναι τόσο παλιά όσο και ο ναργιλές ο ίδιος. Η χρήση του είναι μεγάλη κυρίως στις Αραβικές χώρες, στην Τουρκία, στην Ινδία, στο Πακιστάν όμως τα τελευταία χρόνια με την παγκοσμιοποίηση έχει εξαπλωθεί και σε πολλές άλλες χώρες της Ευρώπης και τις ΗΠΑ. Τον περασμένο αιώνα, η χρήση του ναργιλέ είχε περιορισθεί και αποτελούσε χαρακτηριστικό των ηλικιωμένων ανδρών στα παζάρια και τους καφενέδες των Ανατολίτικων χωρών. Σήμερα έχει γίνει μόδα κυρίως στους νέους.

Σε αντίθεση με την αρχαία λογοτεχνία και την κοινή πεποίθηση, ο καπνός που εξέρχεται από τον ναργιλέ περιέχει πολυάριθμες τοξικές ουσίες που προκαλούν καρκίνο του πνεύμονα, καρδιοπάθειες κ.α νοσήματα.

Επιπλέον, ο ναργιλές παράγει την εθιστική ουσία νικοτίνη με αποτέλεσμα οι χρήστες του να εθίζονται το ίδιο συχνά όπως και με το συμβατικό τσιγάρο. Έχει μάλιστα βρεθεί ότι ο ναργιλές μπορεί να εκθέσει τον καπνιστή σε περισσότερο καπνό και για μεγαλύτερη διάρκεια σε σχέση με το κάπνισμα ενός τσιγάρου. Για παράδειγμα οι καπνιστές τυπικά κάνουν 8-12 εισπνοές («ρουφηξιές») των 40-75ml σε διάστημα 5-7 λεπτών που διαρκεί ένα τσιγάρο με αποτέλεσμα να εισπνέουν 0,5-0,6λτ καπνού. Η τυπική χρήση ναργιλέ διαρκεί 20-80 λεπτά κατά τη διάρκεια της οποίας ο καπνιστής κάνει 50-200 εισπνοές ναργιλέ που κυμαίνονται από 0,15 έως 1λτ η καθεμιά. Επομένως ο χρήστης του ναργιλέ εισπνέει τόσο καπνό όσο ένας καπνιστής τσιγάρου που καταναλώνει 100 ή παραπάνω τσιγάρα. Παρόλο που όντως το νερό απορροφά μέρος της νικοτίνης οι καπνιστές ναργιλέ μπορούν να εκτεθούν σε επαρκή δόση του ναρκωτικού αυτού με αποτέλεσμα να προκληθεί εθισμός ακόμα και σε περιστασιακούς χρήστες.

Η πρόσληψη νικοτίνης είναι ένας σημαντικός παράγοντας ρύθμισης της χρήσης του τσιγάρου γενικά. Αυτό σημαίνει ότι οι καπνιστές καπνίζουν μέχρι να εκπληρώσουν τις ανάγκες τους για νικοτίνη, τον εθισμό τους δηλαδή, και στη συνέχεια δεν καπνίζουν μέχρι να έρθει ξανά επιθυμία. Οι χρήστες ναργιλέ όπως περιγράψαμε, εισπνέουν υψηλότερες ποσότητες καπνού για να προσλάβουν νικοτίνη και επομένως εκθέτουν τον εαυτό τους σε υψηλότερα επίπεδα χημικών και βλαβερών αερίων που προκαλούν καρκίνο και άλλες παθήσεις. Μελέτες έχουν δείξει ότι κατά την εισπνοή ναργιλέ εκλύονται βλαβερές ουσίες όπως το μονοξείδιο του άνθρακα αλλά και καρκινογόνες, όπως βαρέα μέταλλα και άλλα χημικά. Το γεγονός αυτό θέτει τους χρήστες ναργιλέ και τους παθητικούς καπνιστές σε μη αμελητέο κίνδυνο ίδιων νοσημάτων με του συμβατικού τσιγάρου όπως καρκίνος πνεύμονα και άλλων οργάνων, καρδιαγγειακών νοσημάτων (εμφράγματα, εγκεφαλικά), αναπνευστικά νοσήματα (χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, επιδείνωση άσματος κα) αλλά και σημαντικά βλαβερές επιδράσεις κατά την κύηση. Ας μην ξεχνάμε και το γεγονός ότι η κοινή χρήση του επιστομίου του ναργιλέ εκθέτει τον καπνιστή σε ένα σημαντικό κίνδυνο μετάδοσης νοσημάτων όπως η φυματίωση, η ηπατίτιδα και οι ιογενείς λοιμώξεις.

Ο καπνός του ναργιλέ συχνά γλυκαίνεται και αρωματίζεται ώστε να γίνει πιο ελκυστικός. Η γλυκιά μυρωδιά και γεύση του καπνού μπορεί να εξηγήσει γιατί μερικοί άνθρωποι, ειδικά νέοι, που δεν θα κάπνιζαν ξεκινάνε να χρησιμοποιούν το ναργιλέ, γίνονται δηλαδή καπνιστές. Δεν είναι τυχαίο ότι στις ΗΠΑ παρατηρήθηκε 32% αύξηση στη χρήση ναργιλέ σε παιδιά γυμνασίου μεταξύ 2011-2012. Πρόκειται δηλαδή για άλλο ένα μέσο που βοηθά στην διάδοση της καπνιστικής συνήθειας και όχι στην διακοπή της.

Επιστημονική έρευνα του ναργιλέ έχει οδηγήσει στα εξής συμπεράσματα

  • Η χρήση του ναργιλέ εγκυμονεί ένα σημαντικό κίνδυνο για την υγεία των καπνιστών και όσων εκτίθενται στον καπνό που αυτός παράγει.
  • Μία τυπική μιας ώρας χρήσης ναργιλέ οδηγεί σε εισπνοή 100 έως 200 φορές παραπάνω όγκου καπνού σε σχέση με ένα συμβατικό τσιγάρο, καπνού που περιέχει υψηλά επίπεδα τοξικών στοιχείων που δεν «φιλτράρονται» μέσα από το νερό.
  • Η χρήση του δεν είναι ασφαλές αντικατάστατο του συμβατικού τσιγάρου.
  • Δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι κάποια συσκευή ή κάποιο εξάρτημα μπορεί να κάνει ασφαλέστερο το κάπνισμα με ναργιλέ.
  • Ακόμα και η κοινή χρήση του επιστομίου του ναργιλέ εκθέτει τον καπνιστή σε ένα σημαντικό κίνδυνο μετάδοσης λοιμωδών νοσημάτων.
  • Το ελκυστικό άρωμα του ναργιλέ και η εσφαλμένη άποψη ότι είναι ασφαλής, είναι η αιτία που πολλοί νέοι γίνονται καπνιστές.
  • Το παθητικό κάπνισμα από το ναργιλέ αποτελεί σημαντικό κίνδυνο και για τους μη καπνιστές.

Με βάση τα παραπάνω, συμπεραίνουμε ότι ο ναργιλές δεν είναι ακίνδυνος, θα πρέπει να αντιμετωπίζεται (και αντιμετωπίζεται) από τη νομοθεσία με τον ίδιο τρόπο όπως τα συμβατικά τσιγάρα και όλα τα προϊόντα καπνού, καθώς είναι όμοια βλαβερό με το συμβατικό τσιγάρο. Δεν είναι τυχαίο ότι και αυτό το προϊόν καπνού, όπως και άλλα νεότερα πχ ηλεκτρονικό τσιγάρο και iqos, παρουσιάζονται ως λιγότερο βλαβερά για την υγεία.